Kalorifer Kazanı Fenni Muayenesi
Kalorifer kazanı, kat kaloriferi ve merkezi ısıtma sistemlerinde suyu ısıtma işlevini üstlenen basınçlı kaplardır. Güvenli ve verimli çalışmalarını sağlamak için yetkili kuruluşlar tarafından fenni muayenelerinin düzenli yapılması teknik ve yasal bir zorunluluktur.
Yasal Zorunluluk ve Muayene Süresi
Mevzuat olarak yayımlanan “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği” gereğince, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece kalorifer kazanı periyodik kontrol ve muayenesi azami yılda bir kez yapılmalıdır.
Denetim Standartları ve Kapsamı
Fenni muayene ve kontroller, ulusal ve uluslararası standartlara göre gerçekleştirilir. Dikkate alınan başlıca standartlar şunlardır:
- TS EN 303 serisi, TS 497, TS 430, TS EN 14394+A1 ve TS EN 12828+A1.
- Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği uyarınca 2014/68/EU, TS EN 12953–5, TS EN 12953–6 ve TS EN 12953–8.
Muayene süreçlerinde şu kontroller gerçekleştirilir:
Fiziksel İncelemeler: Kazanın kapak contaları, boru bağlantı sistemleri, tahliye sistemleri, kazan ısıtma yüzeyi, sıcaklık ve basınç göstergeleri kontrol edilir.
Emniyet Sistemleri: Emniyet cihazının genel durumu ve emniyet ventilinin ayar basıncı test edilir, sınırlandırıcının çalışma durumu denetlenir.
Hidrostatik Test: Standartlarda farklı bir değer belirtilmemişse, işletme basıncının 1,5 katı basınç uygulanarak kazan sisteminde sızıntı veya deformasyon olup olmadığı saptanır. Kazanın et kalınlığı ölçülür.
Tahribatsız Muayene (NDT): İşletme şartlarının hidrostatik teste imkan tanımadığı durumlarda; girdap akımları, sıvı emdirme (penetrant), radyografik kalınlık ölçümü ve manyetik parçacık yöntemleri kullanılabilir.
Muayeneyi Yapmaya Yetkili Kişiler
Kalorifer kazanı fenni muayenesi, aşağıdaki meslek gruplarından yetkili kişilerce yapılır:
- Makine mühendisleri.
- Metalürji ve malzeme mühendisleri.
- Mekatronik mühendisleri.
- Makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler.
- Makine teknikerleri veya yüksek teknikerleri.
Tahribatsız muayene yöntemlerinin uygulandığı durumlarda personelin TS EN ISO 9712 standardına göre eğitim almış olması gereklidir.
Raporlama ve Değerlendirme
Uzmanlarca tamamlanan kontrollerin ardından fenni muayene raporu düzenlenir.
Güvenli: Eksiklik tespit edilmeyen veya hafif kusurlu bulunan ekipmanların bir sonraki kontrol tarihine kadar kullanılması “Güvenlidir” şeklinde raporlanır.
Sakıncalı: Ağır kusur tespit edilirse, ekipmanın kullanımı “Sakıncalıdır” ibaresiyle belgelenir ve uygunsuzluklar giderilene kadar kullanım durdurulur. Eksiklikler giderildikten sonra yapılan “Takip Kontrolü” ile yeni bir uygunluk raporu düzenlenir.
Yönetmeliklere aykırı davranılarak fenni muayenelerin yaptırılmaması, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 10. maddesine göre ihlal sayılır. Gerekli ölçüm ve incelemeleri yaptırmayan işletmelere, çalışan sayılarına bağlı olarak idari para cezası uygulanmaktadır.
Kalorifer Kazanı Fenni Muayenesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Kalorifer kazanı fenni muayenesi ne sıklıkla yapılmalıdır?
İlgili mevzuat ve standartlarda aksi belirtilmediği sürece, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereğince kalorifer kazanı fenni muayenesi yılda en az 1 (bir) kez yapılmalıdır.
2. Kalorifer kazanı periyodik kontrolünü kimler yapmaya yetkilidir?
Bu kontrolleri yapmaya; makine mühendisleri, metalürji ve malzeme mühendisleri, mekatronik mühendisleri, makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler ile makine teknikerleri veya yüksek teknikerleri yetkilidir.
3. Fenni muayene yapılmayan kalorifer kazanları için cezai yaptırım var mıdır?
Evet. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında, gerekli kontrol ve ölçümleri yaptırmayan işverenlere, çalışan sayısına bağlı olarak idari para cezası uygulanmaktadır.
4. Muayene sırasında hangi testler uygulanır?
Temel prensip olarak işletme basıncının 1,5 katı ile hidrostatik test uygulanır. Ancak işletme şartları nedeniyle hidrostatik test yapılamayan sistemlerde, standartlarda belirtilen tahribatsız muayene (NDT) yöntemleri de uygulanabilir.
Dilerseniz, basınçlı kapların periyodik kontrolü yazımızı da inceleyebilirsiniz.
