Endüstriyel Rafların ve Kapıların Periyodik Kontrolü
Depolar, kullanılan kaldırma ve taşıma ekipmanları ile yüklü paletlerin sürekli hareket halinde olması nedeniyle yüksek derecede risk barındıran endüstriyel çalışma alanlarıdır. İş sağlığı ve güvenliğini sağlamak, olası iş kazalarının önüne geçmek ve operasyonel verimliliği artırmak için işletmelerdeki rafların periyodik kontrolü ve endüstriyel kapı muayenelerinin düzenli olarak yapılması hayati önem ve yasal zorunluluk taşır.
Endüstriyel Raf ve Kapı Nedir?
Endüstriyel Raf: Fabrikalar, depolar ve lojistik merkezlerinde büyük miktardaki malzemeleri düzenli şekilde saklamak için tasarlanmış, ağır yük kapasitesine sahip dayanıklı konstrüksiyonlardır.
Endüstriyel Kapı: Tesislerin giriş ve çıkışlarında kullanılan; hızlı açılıp kapanabilen PVC kapılar, çelik kapılar, yalıtımlı sarmal ve yangına dayanıklı kapılar gibi güvenlik ve izolasyon sağlayan büyük boyutlu sistemlerdir.
Yasal Mevzuat ve Kontrol Periyotları
İşletmelerdeki endüstriyel rafların ve kapıların periyodik kontrolleri, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na dayanarak çıkarılan “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği” kapsamında gerçekleştirilmektedir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 18 şubat 2022 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği ile, endüstriyel rafların periyodik kontrolü TS EN 15635 standardı kapsamında yılda en az bir defa yaptırılması zorunlu hale getirilmiştir. Kapılar için de standart veya azami bir süre belirtilmemişse veya imalatçının öngördüğü bir periyot yoksa kontrollerin azami süresi 1 yıldır. Ancak risk değerlendirmesi sonuçlarına, kullanım sıklığına ve ortam koşullarına göre bu süreler kısaltılabilir.
Kontrolü Yaptırma Sorumluluğu ve Cezai Yaptırımlar
İlgili yönetmelik gereğince, işyerinde kullanılacak ekipmanların çalışanlara zarar vermemesi için gerekli tüm tedbirleri almak ve periyodik kontrolleri yaptırmak işverenin sorumluluğundadır. Kontrollerin yaptırılmadığının tespiti halinde, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca işletmelere idari para cezaları uygulanmaktadır.
Endüstriyel Raf Kazaları Neden Olur?
Depolarda ağır can ve mal kayıplarına yol açabilen raf kazalarının başlıca nedenleri şunlardır:
- Endüstriyel rafların standartlara uygun olarak kurulmaması.
- Raf ayakları, traversler ve emniyet pimleri gibi elemanlarda oluşan fiziksel deformasyonlar.
- İstifleme makinelerinin (forklift vb.) raflara çarpması.
- Raflara maksimum taşıma kapasitesinin üzerinde aşırı yükleme yapılması (“overload” durumu).
- Yüklü paletlerin raf üzerinde uygun ve güvenli pozisyonda istiflenmemesi.
- İşletme bünyesinde rafların güvenliğinden sorumlu eğitimli bir personelin (PRSES) bulunmaması.
- Bakım ve periyodik kontrollerin zamanında veya uygun şekilde yapılmaması.
TS EN 15635 Standardına Göre Rafların Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?
Uzman mühendisler tarafından gerçekleştirilen periyodik kontrollerde muhtemel kazalar oluşmadan önce tespit edilir. Kontrol Esnasında şu kritik unsurlar incelenir:
- Darbe yükü alan herhangi bir yapı elemanının bulunup bulunmadığı.
- Kolon ayaklarının düşey ekseninden kaçıklık durumu (şakul kontrolü).
- Taban plakası ve kiriş kolon bağlantılarındaki gözle görülür hasarlar.
- Kaynak ve malzeme yüzeylerindeki olası çatlaklar.
- Rafların oturduğu zemin ve temelin mevcut durumu.
- Noktasal veya tekil yüklerin boyutları ile stabilitesi.
- İş güvenliği levhaları ile kapasite uyarılarının güncelliği ve uygunluğu.
- Raf konfigürasyonunda yapılan değişiklikler.
Risk Sınıflandırması ve Raporlama
Yapılan muayeneler sonucunda tespit edilen uygunsuzluklar TS EN 15635 standardının belirlediği uluslararası renk kodlarına göre sınıflandırılır:
- Yeşil Risk: Yalnızca gözetim gerektiren, sınır değerleri aşmamış hafif hasarlar.
- Turuncu Risk: Acil müdahale gerektirmeyen ancak en kısa sürede onarılması gereken tehlikeli hasarlar.
- Kırmızı Risk: Acil ve kritik tehlike barındıran, rafın kullanımının derhal durdurularak yükün boşaltılması ve hasarın hemen giderilmesi gereken durumlardır.
Endüstriyel Kapıların Muayenesi
Ağır tonajlı araçların ve iş makinelerinin sürekli geçiş yaptığı endüstriyel kapılar, metal yorgunluğu ve çürüme gibi etkenlere maruz kalır. Düzenli bakım ve periyodik kontrol ile kapı sistemlerindeki mekanik ve elektronik arızalar kaza yaşanmadan önce giderilir, sistemin mukavemeti artırılır.
Bu Kontrolleri Kimler Yapabilir?
Endüstriyel raf ve kapıların periyodik kontrolleri, yasal olarak yetkilendirilmiş kişiler tarafından yapılmalıdır. Bu kişiler;
- Makine Mühendisleri,
- Mekatronik Mühendisleri,
- Makine veya metal eğitimi bölümü mezunu Teknik Öğretmenler,
- Makine Teknikerleri veya Yüksek Teknikerleri olmalıdır.
Ayrıca bu işlemlerin tarafsız muayene kuruluşları tarafından gerçekleştirilmesi güvenirliğin temelidir.
Endüstriyel raflarınız ve kapılarınızın (seksiyonel kapı vb.) periyodik kontrolü için bize ulaşabilirsiniz.