Hidrolik Pres Yeşil Etiket (Uygunluk) Raporu Nasıl Alınır?
Endüstriyel üretim tesislerinde ve atölyelerde sac şekillendirme, derin çekme, kalıplama ve montaj işlemlerinin kalbi olan hidrolik presler, yüksek tonajlı güç üreten kritik ekipmanlardır. Bu makinelerin insan sağlığına, evcil hayvanlara veya çevreye zarar vermeden güvenle çalışabilmesi, yasal olarak zorunlu tutulan periyodik kontrollerden geçmelerine bağlıdır.
Yapılan resmi muayeneler sonucunda, hidrolik presin iş sağlığı ve güvenliği standartlarını tam olarak karşıladığını kanıtlayan belgeye yeşil etiket (uygunluk) raporu denir. Bu belgeyi almak sadece hukuki bir zorunluluk değil, aynı zamanda üretimde sıfır iş kazası hedefinin temel taşıdır.
Yeşil Etiket Ne Anlama Gelir?
Bir hidrolik prese yeşil etiket iliştirilmesi, o makinenin tüm testlerden başarıyla geçtiğini ve “Kullanımı Uygundur” statüsünde olduğunu gösterir. Aksine, makinede operatör güvenliğini tehlikeye atan “Kritik Uygunsuzluk” (örneğin; arızalı ışık perdesi, çalışmayan emniyet valfi) tespit edilirse, makineye kırmızı etiket verilir ve eksiklikler giderilene kadar kullanımı kesinlikle durdurulur.
Yasal Dayanak ve Karşılanması Gereken Standartlar
Yeşil etiket alabilmek için hidrolik presin aşağıdaki yasal mevzuatlara ve mühendislik standartlarına tam uyum sağlaması şarttır:
- Temel Kanunlar: 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği.
- Makine Emniyeti: Üretim aşamasında Makine Emniyet Yönetmeliği kapsamındaki EK 4 prosedürlerine uygunluk ve CE belgelendirmesi.
- Genel Güvenlik: TS EN ISO 16092-1 (Takım Tezgahları Güvenliği – Presler Genel Kuralları).
- Hidrolik Pres Kuralları: TS EN ISO 16092-3 (Hidrolik Presler için Güvenlik Kuralları).
- Kumanda Sistemleri: TS EN ISO 13849-1 ve TS EN ISO 13849-2 standartları.
- Elektrik Donanımı: TS EN 60204-1 (Makinelerde Elektrik Donanımı).
Yeşil Etiket (Uygunluk) Raporu Alma Adımları
Raporlandırma süreci, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş uzman periyodik kontrol personeli (Makine Mühendisleri) tarafından, TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyon prensiplerine uygun olarak yürütülür. Kusursuz bir denetim için izlenmesi gereken adımlar şunlardır:
1. Dokümantasyon ve Ön İnceleme
Denetim uzmanının ilk inceleyeceği alan resmi evraklar ve makinenin kimliğidir.
- Makine üzerinde imalatçı etiketi, imal yılı ve seri numarasının okunabilir olması gerekir.
- Hidrolik kapasite (tonaj) ve çalışma basıncı (bar) bilgilerinin plakalarda net olarak belirtilmesi şarttır.
- Varsa önceki yıllara ait periyodik kontrol raporları uzman tarafından incelenir.
2. Genel Fiziksel ve Görsel Kontrol
Presin mekanik ve hidrolik bütünlüğü gözden geçirilir.
- Gövde, silindir gövdeleri ve piston kollarında çatlak veya deformasyon olmamalıdır.
- Hidrolik tank ve boru hatları üzerinde korozyon veya tehlike yaratacak yağ sızıntısı bulunmamalıdır.
3. Emniyet ve Güvenlik Donanımlarının Test Edilmesi
Yeşil etiket almanın en kritik aşaması güvenlik donanımlarının kusursuz çalışmasıdır.
|
Güvenlik Donanımı |
Denetim Kriteri ve Amacı |
|
Işık Perdeleri (AOPD) |
Tehlikeli hareket alanını koruyan optoelektronik sensörlerin tepki süresi, durdurma fonksiyonu ve güvenlik mesafesi hesaplamaları test edilir. |
|
İki El Kumanda Tertibatı |
Operatörün ellerinin tehlikeli bölgeye girmesini önleyen sistemin eşzamanlılık (senkronizasyon) durumu ve emniyet rölesi denetlenir. |
|
Basınç Emniyet Valfleri |
Aşırı basınç oluşumunu engelleyen bu valflerin kalibre edilmiş olması ve mühürlü durumu doğrulanır. |
|
Hidrolik Güvenlik Blokları |
Elektrik kesintisi veya basınç kaybı anında koçun (üst tablanın) ani düşüşünü engelleyen pilotlu çek valfler ve mekanik düşüş önleyiciler kontrol edilir. |
4. Elektrik ve Kumanda Güvenliği Testleri
Mekanik aksam kadar makinenin beyni olan elektrik panosunun da standartlara uyması gerekir.
- Elektrik panosunun kilitli kapak yapısına sahip olması ve IP koruma sınıflarını karşılaması kontrol edilir. T
- S EN 60204-1 standardına uygunluk denetlenir.
- Acil durdurma (Emergency Stop) butonlarının işlevselliği, kategori 0/1 durdurma performansları ile birlikte test edilir.
- Ana topraklama hattı ve kaçak akım koruma önlemleri doğrulanır.
5. Fonksiyon ve Yük Testleri
Tüm statik kontroller bittikten sonra pres çalıştırılarak dinamik testlere tabi tutulur.
- Yüksüz (boşta) çalıştırma ile hız ayarları, piston hareket yolları ve strok limit switch’leri incelenir.
- Hidrolik sistem, çalışma basınçları altındayken sızdırmazlık testlerine sokulur ve manometrelerin (basınç göstergelerinin) doğru değer okuyup okumadığı tespit edilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hidrolik pres yeşil etiket (uygunluk) raporu nasıl alınır?
Hidrolik pres yeşil etiket (uygunluk) raporu almak için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş bir muayene kuruluşuna başvurmanız gerekmektedir. Uzman makine mühendisleri tarafından yapılan fiziksel, güvenlik (ışık bariyeri, çift el kumanda) ve elektriksel testlerden eksiksiz geçen preslere yeşil etiket (uygundur) raporu verilir.
Kırmızı etiket alan bir hidrolik pres çalıştırılabilir mi?
Hayır. Kırmızı etiket, makinede can ve mal güvenliğini tehlikeye atan kritik uygunsuzluklar olduğunu gösterir. Bu eksiklikler giderilip yetkili kuruluş tarafından tekrar muayene edilene kadar makinenin kullanımı yasal olarak yasaktır ve aksi durumlarda tüm hukuki sorumluluk işletmeye aittir.
Hidrolik pres periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılmalıdır?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereğince, hidrolik preslerin periyodik muayeneleri yılda en az bir (1) kez yapılmak zorundadır.
Hidrolik pres ve diğer Tezgah ve Makine periyodik kontrolleri için yazımızı okuyabilirsiniz.
