TSE HYB Elektrik Tesisat Uygunluk Raporu Nedir, Nasıl Alınır?
TSE HYB elektrik tesisat uygunluk raporu, bir işletmenin veya teknik servis merkezinin elektrik tesisatının ve bağlı ekipmanlarının yürürlükteki iş sağlığı, güvenlik ve Türk Standartları Enstitüsü (TSE) kriterlerine uygunluğunu kanıtlayan resmi denetim belgesidir. TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi (HYB) belgelendirme süreçlerinde, hizmet verilen alanın can ve mal güvenliği açısından standartları karşıladığı bu rapor ile tescil edilir.
Elektrik tesisatında meydana gelebilecek kaçak, aşırı ısınma veya topraklama eksiklikleri doğrudan yangın ve iş kazası riski taşır. Bu nedenle denetimler; gözle muayenenin yanı sıra akredite ölçüm cihazları ve yetkili elektrik mühendislerinin teknik incelemeleriyle gerçekleştirilir.
TSE HYB Kapsamında Elektrik Tesisat Raporu Neden Zorunludur?
TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi almak isteyen teknik servisler, atölyeler, fabrikalar ve kamuya açık hizmet işletmeleri için elektrik tesisatının güvenliği birincil şarttır.
Yasal mevzuatlar ve TSE standartları uyarınca bu raporun zorunlu olmasının temel nedenleri şunlardır:
- Yasal Ve Mevzuat Şartları: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ile Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği gereği yılda en az 1 kez periyodik kontrol yapılması zorunludur.
- TSE HYB Denetim Şartı: TSE denetçileri, saha incelemelerinde işletmenin altyapı yeterliliğini doğrulamak için geçerli bir uygunluk raporu talep eder.
- İş Güvenliği ve Yangın Önleme: Yanlış boyutlandırılmış sigortalar, yalıtım hataları veya eksik artık akım anahtarları (kaçak akım rölesi) sebebiyle oluşabilecek yangın ve çarpılma riskleri ortadan kaldırılır.
- Sigorta ve İhale Süreçleri: Kamusal ihalelerde ve kurumsal bina sigortalama süreçlerinde onaylı tesisat raporu geçerlilik kriteridir.
Önemli Not: Elektrik tesisatı kontrolü yapılmamış bir işletmenin TSE HYB başvurusu denetim aşamasında doğrudan olumsuz sonuçlanır.
TSE HYB Elektrik Tesisatı Denetiminde Hangi Ölçüm ve Kontroller Yapılır?
TSE HYB standartlarına uygun bir elektrik tesisat kontrolü iki ana aşamada yürütülür: Görsel Muayene ve Teknik Ölçümler.
1. Görsel ve Fiziki Tesisat Muayenesi
- Ana ve tali dağıtım panolarının IP koruma sınıflarının ortama uygunluğu,
- Kablo kanallarının, şaftların ve buatların yönetmeliğe uygun çekilmesi,
- Pano içi etiketsiz hatların ve açıkta bulunan gerilimli bölümlerin tespiti,
- Aydınlatma ve priz tesisatlarının fiziksel durumu,
- Asansör, jeneratör ve kompansasyon panolarının fiziki güvenlik kontrolleri.
2. Teknik Ölçüm ve Test Parametreleri
Denetim sırasında uluslararası TS HD 60364-6 standardına uygun kalibre cihazlar ile şu testler uygulanır:
Ölçüm / Test Türü | Kontrol Amacı | Kullanılan Yöntem / Standart |
Topraklama Direnci Ölçümü | Tesisatın topraklama yayılma direncinin güvenli sınırda olduğunu doğrulamak. | Megger / Üç İletkenli Ölçüm (TS EN 62305) |
Yalıtım (İzolasyon) Direnci | İletkenlerin yalıtkanlık kalitesini ve kaçak riskini belirlemek. | İzolasyon Test Cihazı (500V / 1000V DC) |
Çevrim Empedansı (Loop Impedance) | Hata anında sigortanın açma yapabilmesi için hat direncini ölçmek. | Çevrim Empedansmetre Ölçümü |
Kaçak Akım Rölesi (RCD) Testi | 30mA (Can koruma) ve 300mA (Yangın koruma) rölelerinin açma süresi ve akımını doğrulamak. | RCD Test Cihazı (Açma Zamanı ve Akım Testi) |
Termal Kamera Kontrolü | Aşırı yüklenme, gevşek bağlantı ve klemens ısınmalarını tespit etmek. | Kalibre Termal Kamera Muayenesi |
TSE HYB Elektrik Tesisat Uygunluk Raporu Nasıl Alınır?
TSE HYB sürecine uygun bir rapor almak için izlenmesi gereken aşamalar sırasıyla şunlardır:
- Ön Hazırlık ve Evrak Tespiti:İşletmenin elektrik tek hat şemaları, topraklama planları ve pano projeleri hazırlanır.
- Mühendislik Randevusu ve Saha İncelemesi:Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) tescilli yetkili elektrik mühendisi sahaya gelerek görsel ve ölçümsel denetimleri gerçekleştirir.
- Hataların Düzeltilmesi (Varsa):Denetimde tespit edilen “Uygun Değil” durumları (örneğin eksik kaçak akım rölesi veya yüksek topraklama direnci) giderilir.
- Raporun Düzenlenmesi ve Onayı:Tüm parametreler “Uygun” sınırına geldiğinde EMO onaylı, SMM belgeli mühendis tarafından Elektrik İç Tesisat Uygunluk Raporu düzenlenir.
- TSE Başvurusuna Ekleme:Hazırlanan geçerli rapor, TSE HYB başvuru dosyasına eklenerek TSE denetçilerine sunulur.
Raporu Kimler Hazırlayabilir?
Her elektrikçi veya teknik eleman bu raporu düzenleme yetkisine sahip değildir. TSE HYB denetimlerinde kabul edilen raporların geçerli olabilmesi için raporu düzenleyen uzmanın aşağıdaki şartları taşıması şarttır:
- Elektrik / Elektrik-Elektronik Mühendisiunvanına sahip olmak,
- Elektrik Mühendisleri Odası (EMO)aktif üyesi olmak,
- Elektrik İç Tesislerinin Denetimi ve Raporlanması Yetki Belgesibulunmak,
- Ölçümlerde kullanılan cihazların güncel kalibrasyon sertifikalarınasahip olması.
TSE HYB Tesisat Denetimlerinde En Sık Karşılaşılan Hatalar
TSE denetimlerinde zaman kaybı yaşamamak için tesisatınızda sıklıkla yapılan bu hataları önceden kontrol edin:
- Kaçak Akım Rölesinin Olmaması veya Köprülenmesi: Priz ve makine hatlarında 30mA RCD bulunmaması en yaygın red sebebidir.
- Etiketsiz Pano ve Hatlar: Pano içerisindeki sigortaların hangi makine veya odaya ait olduğunun yazılmaması.
- Pano Altlarında Halı / Yalıtkan Paspas Eksikliği: Pano önlerinde iş güvenliği şartı olan yalıtkan paspas bulunmaması.
- Topraklama İletkeni Kesit Yetersizliği: Faz iletkenine uygun kesitte topraklama kablosunun çekilmemiş olması.
- Güncel Olmayan Ölçüm Cihazı Kalibrasyonları: Rapor ekinde sunulan cihaz kalibrasyon raporlarının süresinin dolmuş olması.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
TSE HYB Elektrik Tesisat Uygunluk Raporu kaç yıl geçerlidir?
Düzenlenen raporun geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren 1 (bir) yıldır. Yılda bir kez periyodik olarak yenilenmesi zorunludur.
Tesisatta uygunsuzluk çıkarsa ne olur?
Yapılan ölçümlerde standart dışı değerler tespit edilirse mühendis tarafından bir “Eksiklik Listesi” verilir. İşletme bu eksikleri giderdikten sonra tekrar ölçüm yapılarak nihai uygunluk raporu düzenlenir.
Rapor alırken tek hat şeması şart mıdır?
Evet. Tesisatın güvenliği ve takibi açısından ana ve tali panolara ait güncel tek hat şemalarının pano kapaklarında bulunması ve rapor ekine konulması zorunludur.
Ayrıca Hizmet Yeterlilik Belgesi (HYB) için olması gereken yangın raporu yazımızı da inceleyebilirsiniz.
